Zelfsturing is belangrijk voor een resultaatgericht teamlid. Op een werkplek wordt steeds meer gevraagd van medewerkers en leidinggevenden. Een begrip als zelfsturing is dan belangrijk. Hierdoor ben je in staat om op de juiste momenten op de juiste manier sturing te geven aan jezelf, de mensen om je heen en de situaties waarin je je bevindt. Daarmee heb jij de greep op de materie, in plaats van dat deze greep heeft op jou.
Omgaan met alle impulsen die op je afkomen is alleen mogelijk wanneer je openstaat voor persoonlijke groei.
Groei in vijf niveaus van zelfsturing:
1. De automatische piloot.
In deze fase is zelfsturing niet aan de orde. De dingen overkomen je en je accepteert dat als een gegeven. De problemen waar je tegen aan loopt horen er nu eenmaal bij, zo is de redenering.
2. Je voelt je slachtoffer
Ook in deze fase is zelfsturing niet aan de orde. Je bent slachtoffer van je omgeving, van de omstandigheden en van het leven in het algemeen. Vaak leidt dit tot cynisme en verongelijktheid.
3. Je vecht voor verandering
In deze fase neemt je zelfbewustzijn toe. Je komt er achter dat je een doelstelling hebt die je wilt halen. Ook kun je ervaren dat je nieuws in de praktijk wilt uitproberen maar daar niet in slaagt.
4. Je ontdekt dat je continu kunt leren
Je merkt dat je succes hebt. Je leert jezelf kennen en ontdekt je eigenschappen. Zelfkennis neemt toe omdat je aan zelfreflectie doet.
5. Je bent wie je bent
In deze fase weet je wie je bent en voel je wat je voelt. Je accepteert voor en tegenspoed. Kortom je neemt verantwoordelijkheid voor wie je bent, wat je voelt, doet en denkt.
Groeien naar een nieuwe fase is bewust worden van het niveau zelfsturing waarin je nu zit. Met de wil om de persoonlijke groei aan te gaan kun je naar meer zelfsturing. Bewustwording door kritisch te kijken naar je eigen gedrag in een bepaalde situatie. Het is zeer waarschijnlijk dat je in verschillende situaties verschillend niveau van zelfsturing hebt. Thuis kun je ander gedrag hebben dan op een sportvereniging en/of op je werkplek.
Wie ben jij op je werk als teamlid?
1. Laat jij de dingen overkomen? Laat jij je leven beheersen door normen, vaststaande feiten en regels. Een rigide (starre) houding kan er toe leiden dat je niet openstaat voor veranderingen en vernieuwingen maar deze als bedreiging ervaart. “Positief”effect van deze rol is dat je geen verantwoordelijkheid hoeft te nemen voor je eigen leven. De dingen overkomen je immers dus je kunt er niets aan doen. Je accepteert dat dingen je overkomen door de overtuiging “doe maar gewoon dat is gek genoeg” en “al die vernieuwingen, dat is voor anderen, dat is niet voor mij; je kunt een mens toch niet veranderen”.
2. Voel jij jezelf als slachtoffer in het team? Je kunt niets doen aan je omgeving, de omstandigheden en alles wat ze daarboven bedenken. Vaak heb je een positief beeld van jezelf en dat wil je graag zo houden. Voordeel van deze rol is dat je geen verantwoordelijkheid hoeft te nemen voor jezelf en je eigen leven. Je hebt er immers toch geen grip op. Het nadeel van deze rol is dat anderen vaak zo agressief reageren of juist heel erg betuttelend. Alsof jij een klein kind bent en de ander een boze of verzorgende ouder is en jij kunt er toch niets aan doen!
3. Wil jij veranderen? Zie je veranderen als een uitdaging? Je wil een patroon doorbreken, maar weet niet hoe. Je wil de werkzaamheden wel sturen maar hebt nog niet de juiste manier. Je vecht tegen de omgeving om iets voor elkaar te krijgen. Er komt veel energie vrij maar niet altijd even effectief. Er spelen veel emoties mee in het betoog waardoor het niet goed lukt om gehoord te worden.
4. Je ziet dat je een geweldig mens bent. Je leert jezelf kennen en ontdekt je eigenschappen. Je herkent je kernkwaliteiten en je competenties die je in huis hebt. Je herkent ook je valkuilen en je allergieën. Je ervaart dat beide kanten oké zijn. Zelfkennis neemt toe door zelfreflectie en openstaan voor feedback. Redeneringen en overtuigingen worden bespreekbaar met je collega. Overtuigingen zijn minder resoluut waardoor ze ook geen belemmering meer zijn. Beweging is mogelijk. Je merkt dat je inspiratie weer voelbaar wordt en je energie en productiviteit toeneemt.
5. Je neemt verantwoordelijkheid voor wie je bent en je bent authentiek bezig. Je maakt contact met jezelf en met de ander. Voor creatieve processen sta je open. Je opent de kanalen naar je inspiratie en andere informatie die je in je draagt. Deze informatie brengt je bij oplossingen voor problemen en antwoorden op je vragen. Creativiteit is de basis voor vernieuwingen. Om de creativiteit te gebruiken moet je open kunnen staan voor nieuwe impulsen en toelaten in je denkwijze.
Keuzes maken
Ieder mens maakt per dag heel veel keuzes. Van keuze in de tijd van opstaan, eten, manier van reizen, je werkwijze, tot de keuze hoe je persoonlijke gedrag is in een team en nog veel meer. Zelfsturing is cruciaal bij het maken van keuzes, benutten van je intuïtie, mensenkennis en creativiteit. Zelfsturing leidt tot verrassingen, nieuwe mogelijkheden en groei. De basis voor gelukkig op je werk zijn en een effectief teamlid.
Persoonlijk leiderschap
Jij en alleen jij bent de “baas” over jou. Er zijn situaties die je overkomen en toch ben jij verantwoordelijk voor hoe je ermee omgaat. Je bent de leider over je persoonlijkheid. Vader en zoon Covey schreven zeven eigenschappen voor je persoonlijk leiderschap en voegden daar later de achtste aan toe.
1 Wees proactief. Als proactieve mens neem je initiatief om gebeurtenissen te beïnvloeden waar je invloed kunt hebben. Over dingen waar je geen invloed op hebt maak je je niet druk. Je keuze maak je met behulp van je ervaringen en je mogelijkheden.
2 Begin met het einde voor ogen. Bepaal je eigen lot / visie. Wat wil je en hoe wil je daar komen? Maak je keuzes door rekening te houden met wat jij rechtvaardig, vriendelijk, respect, eerlijk of integer vindt.
3 Belangrijkste zaken eerst. Stel prioriteiten in wat je wil. Je kunt niet alles, want dan loop je het gevaar dat je de tijd verspeelt aan onbelangrijke zaken die jou niet gelukkig maken. Doelgerichtheid is één van de drie basisbehoeften van de mens. De andere twee zijn veiligheid en harmonie. Deze komen in punt vier en zes terug.
4 Denk in win – win. Om effectief te kunnen samenwerken, moet je niet denken in termen van concurrentie. Zorg voor je zelf en vergeet de ander niet. Wanneer je angstig bent om aangevallen te worden dan is de veiligheid niet aanwezig om je te ontwikkelen.
5. Eerst begrijpen dan begrepen worden. Goed luisteren wat de ander echt wil zeggen. Iemand zegt iets omdat hij behoefte heeft aan iets. In ons taalgebruik is het niet zo gewoon om te zeggen waar je behoefte aan hebt. Empatisch luisteren en compassie voor de ander hebben, stelt je in staat om te horen wat de ander zegt. Wanneer je begrijpt wat de ander zegt zonder te oordelen, interpreteren, e.d. wordt jij ook beter begrepen. Non-Violent communication kan je hierbij helpen.
6. Zoek synergie. Mensen hebben behoeften aan harmonie. Samenwerken is niet iets doen op mijn manier of op jouw manier maar op de manier van ons samen. Ieder moet de intentie hebben om onderlinge verschillen te overwinnen door het zoeken naar oplossingen die recht doen aan ieders wensen. Een synergetisch team is een team waarin mensen elkaar aanvullen en waarin het geheel meer is dan de som der delen. (Belbin) Consensus moet het uitgangspunt zijn en niet alleen compromissen.
7. Houdt de zaag scherp. Veranderen vraagt veel van je fysieke, mentale, spirituele en emotionele vermogen. Hou alles gezond door training, rust en ontspanning. Balans is noodzakelijk.
8. Leef vanuit je kracht en leer andere inspireren is een combinatie van houding, vaardigheden en kennis. Het is niet alleen belangrijk om persoonlijk onafhankelijk te zijn of een optimale samenwerking na te streven. Het vermogen om vanuit hun eigen ik te leven en andere te inspireren om het zelfde te doen maakt de eigenschappen compleet.
En nu?
Tips om de automatische piloot fase te ontstijgen. Dit kun je doen door te experimenteren met de volgende suggesties:
• Stel je opvattingen eens ter discussie. Dit kan met jezelf of met een persoon waar jij je veilig bij voelt. Kloppen ze altijd en overal? Zijn er uitzonderingen mogelijk?
• Ken jij mensen in je omgeving die veranderd zijn en een ontwikkeling hebben meegemaakt? Hoe hebben zij dit gedaan? Wat is het resultaat van de ontwikkeling?
• Wat heb jij nodig om een klein stapje naar verandering te maken?
Tips om de slachtofferfase te ontstijgen, zijn:
• Sta eens stil bij één van je redeneringen. Vraag jezelf af of deze ook echt waar is. Ga terug naar de feiten en laat alle innerlijke gedachten los. Verandert dit je kijk op je redenering?
• Zeg niet "ik zal het proberen", maar maak een keuze: "ik ga mijn uiterste best doen", of "dit doe ik niet". Je doet iets of je doet het niet, punt.
• Als je het doet, hoe voelt dat dan? Bedenk altijd: experimenteren mag. Het is een onmisbare stap in je leercyclus (Kolp). Reflecteer wat experimenteren je oplevert.
Tips om effectief te handelen en je wil tot veranderen succesvol te laten worden, zijn:
• Maak een overzicht van zaken die je niet prettig vind. Kies een onderwerp uit en buig het probleem naar een uitdagend en haalbaar doel. Bepaal de strategie hoe je je doel wil gaan bereiken.
• Sta jezelf toe om te oefenen en reflecteer je aanpak. Vraag waarom je het gedaan hebt zo als je gedaan hebt. Vraag nog vijf maal waarom je dat antwoord geeft. Het geeft je ware ontdekkingen.
• Accepteer dat je fouten mag maken, zolang je maar geen grote schade aanricht aan anderen.
Tips om je verder te ontwikkelen zijn:
• Lees boeken over persoonlijke ontwikkeling. De bibliotheek staat er vol mee. Vertrouw op je intuïtie en neem het boek waar je oog opvalt.
• Praat met anderen over jezelf en wat je beweegt. Zoek uit welke behoeften jij hebt waardoor je dingen doet zoals je ze doet.
• Luister naar anderen; dat geeft je meer informatie. Dat wat je vertelt weet je tenslotte al.
• Vraag feedback, laat het op je inwerken en maak de keuze wat je er mee doet. Ga niet in de verdediging wanneer je feedback als commentaar ervaart.
Tips om te zijn en blijven wie je bent zijn:
• Reflecteren is meer dan evalueren. Terugkijken en de feiten onder ogen durven zien waarvan je kunt leren voor de volgende keer.
• Vraag feedback en vraag door. Neem je zelf mee de diepte in door de "wat, waarom en hoe" vragen te stellen.
• Voel het gevoel wat getriggerd wordt bij een gebeurtenis. Vraag jezelf af waar je behoefte aan hebt.
Iedere stap kun je zelf als je echt wil. Wil je wel, maar vind je het lastig om prikkelend naar jezelf te kijken, vraag dan een coach je te ondersteunen.
Els Kouwenhoven
Trainer - coach - organisatiecoach
Els is te bereiken via e.kouwenhoven@planet
Laat een berichtje achter, vinden we leuk!
Berichtjes